သတင်း - ဆောင်းရာသီ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါသိပ္ပံ

မကြာသေးမီက အမျိုးသားကျန်းမာရေးကော်မရှင်သည် ဆောင်းရာသီတွင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများ ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတစ်ခု ကျင်းပခဲ့ပြီး တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဆောင်းရာသီတွင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းနှင့် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးအစီအမံများကို မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး မီဒီယာများ၏ မေးခွန်းများကို ဖြေကြားခဲ့သည်။ ညီလာခံတွင် ကျွမ်းကျင်သူများက လက်ရှိတွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်း မြင့်မားသောရာသီသို့ ဝင်ရောက်နေပြီး အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါအမျိုးမျိုးသည် အပြန်အလှန်ဆက်စပ်နေပြီး လူတို့၏ကျန်းမာရေးကို ခြိမ်းခြောက်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများသည် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု သို့မဟုတ် အခြားအချက်များကြောင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်း၏ အမြှေးပါးရောင်ရမ်းခြင်းကို ရည်ညွှန်းပြီး အဓိကအားဖြင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းအပေါ်ပိုင်း ကူးစက်မှု၊ အဆုတ်ရောင်ရောဂါ၊ လေပြွန်ရောင်ရောဂါ၊ ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ အမျိုးသားကျန်းမာရေးနှင့် ကျန်းမာရေးကော်မရှင်၏ စောင့်ကြည့်ရေးဒေတာများအရ တရုတ်နိုင်ငံရှိ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများ၏ ရောဂါပိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်များကြောင့် အဓိကဖြစ်ပွားပြီး အသက်အရွယ်အုပ်စုအမျိုးမျိုးတွင် အခြားရောဂါပိုးများ ပျံ့နှံ့နေသည့်အပြင် ဥပမာအားဖြင့် အသက် ၁ နှစ်မှ ၄ နှစ်အရွယ်ကလေးများတွင် အအေးမိခြင်းကို ဖြစ်စေသော rhinovirus များလည်း ရှိသည်။ အသက် ၅ နှစ်မှ ၁၄ နှစ်ကြားရှိ လူဦးရေတွင် အအေးမိခြင်းကို ဖြစ်စေသော မိုင်ကိုပလာစမာ ကူးစက်မှုများနှင့် အဒီနိုဗိုင်းရပ်စ်များသည် လူဦးရေ၏ အချိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး အသက် ၅ နှစ်မှ ၁၄ နှစ်ကြားရှိ အအေးမိခြင်းကို ဖြစ်စေသော မိုင်ကိုပလာစမာ ကူးစက်မှုများနှင့် အဒီနိုဗိုင်းရပ်စ်များသည် လူဦးရေ၏ အချိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၅၉ နှစ်ကြားတွင် ရိုင်နိုဗိုင်းရပ်စ်များနှင့် နီယိုကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်များကို တွေ့ရှိနိုင်ပြီး အသက် ၆၀ နှင့်အထက်တွင် လူ့ပါရာအဆုတ်ရောင်ဗိုင်းရပ်စ်နှင့် အဖြစ်များသော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်များ အချိုးအစားများစွာရှိသည်။

Mycoplasma pneumoniae သည် ဘက်တီးရီးယားနှင့် ဗိုင်းရပ်စ်များအကြား အလယ်အလတ်အဆင့်ရှိသော အဏုဇီဝပိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် ဆဲလ်နံရံမရှိသော်လည်း ဆဲလ်အမြှေးပါးရှိပြီး မိမိဘာသာ မျိုးပွားနိုင်သည် သို့မဟုတ် အိမ်ရှင်ဆဲလ်များအတွင်း ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ပြီး ကပ်ပါးကောင်အဖြစ် နေထိုင်နိုင်သည်။ Mycoplasma pneumoniae ၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် သေးငယ်ပြီး မျိုးဗီဇ ၁၀၀၀ ခန့်သာရှိသည်။ Mycoplasma pneumoniae သည် အလွန်ပြောင်းလဲလွယ်ပြီး မျိုးရိုးဗီဇပြန်လည်ပေါင်းစပ်ခြင်း သို့မဟုတ် မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုများမှတစ်ဆင့် မတူညီသောပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အိမ်ရှင်များနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ Mycoplasma pneumoniae ကို အဓိကအားဖြင့် azithromycin၊ erythromycin၊ clarithromycin စသည်တို့ကဲ့သို့သော macrolide ပဋိဇီဝဆေးများကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ဤဆေးများကို ခံနိုင်ရည်ရှိသော လူနာများအတွက် အသစ်ထွက် tetracyclines သို့မဟုတ် quinolones များကို အသုံးပြုနိုင်သည်။

တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်များသည် positive-strand RNA ဗိုင်းရပ်စ်များဖြစ်ပြီး အမျိုးအစား A၊ အမျိုးအစား B နှင့် အမျိုးအစား C ဟူ၍ အမျိုးအစားသုံးမျိုးရှိသည်။ တုပ်ကွေး A ဗိုင်းရပ်စ်များသည် မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုမြင့်မားပြီး တုပ်ကွေးကပ်ရောဂါများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်၏ မျိုးရိုးဗီဇတွင် အပိုင်းရှစ်ပိုင်းပါဝင်ပြီး တစ်ခုစီတွင် ပရိုတင်းတစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသော ပရိုတင်းများကို encode လုပ်ထားသည်။ တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်များသည် အဓိကနည်းလမ်းနှစ်ခုဖြင့် မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုရှိသည်- တစ်ခုမှာ antigenic drift ဖြစ်ပြီး ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးဗီဇများတွင် အမှတ်မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်ကာ ဗိုင်းရပ်စ်၏မျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ hemagglutinin (HA) နှင့် neuraminidase (NA) တို့တွင် antigenic ပြောင်းလဲမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး နောက်တစ်ခုမှာ antigenic rearrangement ဖြစ်ပြီး တူညီသော host cell တွင် တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကွဲအမျိုးမျိုး တစ်ပြိုင်နက်တည်းကူးစက်ခြင်းသည် ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကွဲများ ပြန်လည်ပေါင်းစပ်စေပြီး မျိုးကွဲအသစ်များ ဖွဲ့စည်းစေသည်။ တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်များကို အဓိကအားဖြင့် oseltamivir နှင့် zanamivir ကဲ့သို့သော neuraminidase inhibitors များကို အသုံးပြု၍ ကုသပေးပြီး ပြင်းထန်စွာဖျားနာနေသော လူနာများတွင် ရောဂါလက္ခဏာပြ အထောက်အပံ့ပေးသည့် ကုထုံးနှင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ကုသရန်လည်း လိုအပ်ပါသည်။

နီယိုကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်သည် Coronaviridae မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်သော single-stranded positive-sense stranded RNA ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် α၊ β၊ γ နှင့် δ ဟူ၍ မျိုးရင်းခွဲလေးခုရှိသည်။ α နှင့် β မျိုးရင်းခွဲများသည် နို့တိုက်သတ္တဝါများကို အဓိကကူးစက်ပြီး γ နှင့် δ မျိုးရင်းခွဲများသည် ငှက်များကို အဓိကကူးစက်သည်။ နီယိုကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်၏ မျိုးရိုးဗီဇတွင် membrane protein (M)၊ hemagglutinin (S)၊ nucleoprotein (N) နှင့် enzyme protein (E) ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းပုံမရှိသော ပရိုတင်း ၁၆ မျိုးနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ပရိုတင်းလေးမျိုးပါဝင်သော ရှည်လျားသော open reading frame ပါဝင်သည်။ နီယိုကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်၏ မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုများသည် အဓိကအားဖြင့် ဗိုင်းရပ်စ်ပွားများခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်ပမျိုးဗီဇများထည့်သွင်းခြင်းတွင် အမှားအယွင်းများကြောင့်ဖြစ်ပြီး ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးဗီဇအစီအစဥ်များတွင် ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်ပေါ်စေပြီး ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်နိုင်မှု၊ ရောဂါဖြစ်စေနိုင်မှုနှင့် ကိုယ်ခံအားမှ လွတ်မြောက်နိုင်စွမ်းတို့ကို ထိခိုက်စေပါသည်။ နီယိုကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်များကို ridecivir နှင့် lopinavir/ritonavir ကဲ့သို့သော ဗိုင်းရပ်စ်နှိမ်နင်းရေးဆေးဝါးများကို အဓိကအသုံးပြု၍ ကုသပေးပြီး ပြင်းထန်သောကိစ္စများတွင် ရောဂါလက္ခဏာပြ အထောက်အပံ့ပေးသည့် ကုထုံးနှင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ကုသရန်လည်း လိုအပ်ပါသည်။

အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများကို ထိန်းချုပ်ရန် အဓိကနည်းလမ်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း။ ကာကွယ်ဆေးများသည် ကူးစက်ရောဂါများကို ကာကွယ်ရန် အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်အား ရောဂါပိုးများကို တွန်းလှန်ရန် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်သည်။ လက်ရှိတွင် တရုတ်နိုင်ငံတွင် တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေး၊ ကာကွယ်ဆေးအသစ်၊ အဆုတ်ရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေး၊ ကြက်ညှာချောင်းဆိုးကာကွယ်ဆေး စသည်တို့ကဲ့သို့သော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများအတွက် ကာကွယ်ဆေးအမျိုးမျိုးရှိသည်။ အထူးသဖြင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ ရောဂါအခံရှိသူများ၊ ကလေးများနှင့် အခြားအဓိကလူဦးရေများကို ကာကွယ်ဆေးထိုးရန် အရည်အချင်းပြည့်မီသူများ အချိန်မီအကြံပြုထားသည်။

ကောင်းမွန်သော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ သန့်ရှင်းရေး အလေ့အထများကို ထိန်းသိမ်းပါ။ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများသည် အမှုန်အမွှားများနှင့် ထိတွေ့မှုများမှတစ်ဆင့် အဓိက ကူးစက်တတ်သောကြောင့် လက်ကို မှန်မှန်ဆေးကြောခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် နှာချေခြင်းတွင် တစ်ရှူး သို့မဟုတ် တံတောင်ဆစ်ဖြင့် ပါးစပ်နှင့် နှာခေါင်းကို ဖုံးအုပ်ခြင်း၊ တံတောင်ဆစ်မတံတောင်ဆစ်နှင့် အသုံးအဆောင်များကို မျှဝေသုံးစွဲခြင်း မပြုခြင်းဖြင့် ရောဂါပိုးများ ပျံ့နှံ့မှုကို လျှော့ချရန် အရေးကြီးပါသည်။

လူစည်ကားပြီး လေဝင်လေထွက်မကောင်းသောနေရာများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ လူစည်ကားပြီး လေဝင်လေထွက်မကောင်းသောနေရာများသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေမြင့်မားသောပတ်ဝန်းကျင်ဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုးများ အပြန်အလှန်ကူးစက်နိုင်ခြေများပါသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုနေရာများသို့ သွားရောက်ခြင်းကို လျှော့ချရန် အရေးကြီးပြီး မဖြစ်မနေသွားရမည်ဆိုပါက မျက်နှာဖုံးဝတ်ဆင်ပြီး အခြားသူများနှင့် နီးကပ်စွာထိတွေ့ခြင်းကို ရှောင်ရှားရန် သတ်မှတ်ထားသော လူမှုရေးအကွာအဝေးကို ထိန်းသိမ်းပါ။

ခန္ဓာကိုယ်ခုခံအားကို မြှင့်တင်ပါ။ ခန္ဓာကိုယ်ခုခံအားသည် ရောဂါပိုးများကို တိုက်ဖျက်ရာတွင် ပထမအဆင့်ကာကွယ်မှုဖြစ်သည်။ သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော အစားအစာ၊ အသင့်အတင့်လေ့ကျင့်ခန်း၊ လုံလောက်သော အိပ်စက်ချိန်နှင့် ကောင်းမွန်သောစိတ်အခြေအနေတို့မှတစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ခုခံအားကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေပြီး ရောဂါပိုးဝင်နိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် အရေးကြီးပါသည်။

နွေးထွေးအောင်နေဖို့ အာရုံစိုက်ပါ။ ဆောင်းရာသီအပူချိန်က နိမ့်ကျပြီး အအေးဓာတ်လှုံ့ဆော်မှုက အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အမြှေးပါးရဲ့ ကိုယ်ခံအားလုပ်ဆောင်ချက်ကို ကျဆင်းစေပြီး ရောဂါပိုးတွေ ဝင်ရောက်ဖို့ ပိုလွယ်ကူစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် နွေးထွေးအောင်နေဖို့၊ သင့်တော်တဲ့ အဝတ်အစားတွေ ဝတ်ဆင်ဖို့၊ အအေးမိနဲ့ တုပ်ကွေးကို ရှောင်ရှားဖို့၊ အိမ်တွင်းအပူချိန်နဲ့ စိုထိုင်းဆကို အချိန်မီ ချိန်ညှိဖို့နဲ့ အိမ်တွင်းလေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် ထိန်းသိမ်းဖို့ အာရုံစိုက်ပါ။

အချိန်မီ ဆေးကုသမှုခံယူပါ။ ဖျားခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ လည်ချောင်းနာခြင်းနှင့် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်းကဲ့သို့သော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါလက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်လာပါက ပုံမှန်ဆေးကုသမှုဌာနသို့ အချိန်မီသွားရောက်သင့်ပြီး ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ရောဂါရှာဖွေကုသသင့်ပြီး ကိုယ့်သဘောနှင့်ကိုယ် ဆေးမသောက်သင့်ပါ သို့မဟုတ် ဆေးကုသမှုခံယူရန် နှောင့်နှေးမနေပါနှင့်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ သင်၏ ကူးစက်ရောဂါဗေဒနှင့် ရောဂါထိတွေ့မှုရာဇဝင်ကို သင့်ဆရာဝန်အား ရိုးသားစွာအသိပေးသင့်ပြီး ရောဂါပျံ့နှံ့မှုကို ကာကွယ်ရန် ကူးစက်ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများနှင့် ကူးစက်ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ အခြေအနေများတွင် သူ သို့မဟုတ် သူမနှင့်အတူ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သင့်သည်။

ပို့စ်တင်ချိန်: ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်

ဆောင်းရာသီ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါဗေဒ